Verhaal luisteren?
In Europa werken de Europese Centrale Bank (ECB) en de centrale banken van alle lidstaten intensief samen in het toezicht op banken. Dit noemen we het single supervisory mechanism (SSM). Hoe werkt dit mechanisme in de praktijk? Waarom is het nodig? En als door het SSM grote banken onder het toezicht van de ECB zijn komen te staan, wat valt er dan eigenlijk nog te doen voor DNB? Marijn Frank duikt in de wereld van het Europees bankentoezicht met Carlijn Ginther en Benjamin Schooleman van DNB.
Of toch liever lezen?
Karlijn [00:00:01]: "Je wilt eigenlijk ook verder gaan tot financiële integratie, en dan is het gewoon belangrijk dat dit op Europees niveau gebeurt."
Marijn [00:00:11]: "DNB Talks: Complexe zaken helder uitgelegd. Mijn naam is Marijn Frank en in deze podcast neem ik je mee in het bijzondere werk van De Nederlandsche Bank. Vandaag gaan we het hebben over Europees bankentoezicht, oftewel het Single Supervisory Mechanism (SSM). Hoe zorg je er samen voor dat banken een crisis doorstaan? Welkom! Kunnen jullie je eerst even voorstellen? Wie zijn jullie en wat doen jullie bij DNB?"
Karlijn [00:00:40]: "Ik ben Karlijn. Ik ben sinds begin dit jaar Sustainable Finance Officer bij DNB. Nou ja, wat doet zo'n Sustainable Finance Officer eigenlijk bij DNB?"
Marijn [00:00:51]: "Het klinkt als een soort van 'hot officer'."
Karlijn [00:00:53]: "Oh, thank you. Ja, dat vind ik zelf ook.De opdracht van het Sustainable Finance Office, de afdeling waar ik werk, is zorgen dat duurzaamheid landt binnen alle werkterreinen van DNB."
Marijn [00:01:09]: "Wow, dat is toch echt heel breed, dat duurzaamheid landt binnen alle werkterreinen van DNB. Hoe ziet jouw dag eruit? Ik kan me daar echt niets bij voorstellen."
Karlijn [00:01:18]: "Nou, dat is vooral het uitwerken van topics die op korte termijn of nu al heel relevant zijn voor DNB. Bijvoorbeeld binnen het toezicht denken aan beheersing van klimaatrisico's door financiële instellingen. Maar we willen ook in kaart brengen welke duurzaamheidsrisico's er zijn voor de financiële stabiliteit en adviseren over de energietransitie of zelfs over de uitgifte van duurzame bankbiljetten. Het is echt heel breed."
Marijn [00:01:55]: "Heel mooi, hè? Dat klinkt echt heel leuk. Ik heb nog een korte vraag. Je had het over financiële risico's met betrekking tot duurzaamheid en klimaatverandering. Waar denk je dan aan?"
Karlijn [00:02:08]: "Als je het echt hebt over fysieke risico's, dan gaat het bijvoorbeeld over extreme weersomstandigheden. Stel, er is heel veel regenval, dan kunnen wegen onder water komen te staan en kunnen mensen niet naar hun werk. Wat zijn de economische gevolgen daarvan? Of stel dat een bedrijf waar een bank leningen aan heeft verstrekt in de problemen komt door dergelijke omstandigheden. Dat soort zaken is echt een risico."
Marijn [00:02:40]: "Interessant. Oh, ik had een heel ander beeld bij jullie werk, maar dit hoort er dus ook bij. Wat leuk! En jij, Benjamin, wil je jezelf ook even voorstellen en vertellen wat je doet?"
Benjamin [00:02:49]: "Ja, mijn naam is Benjamin. Ik zit in een Joint Supervisor Team, en wij zijn verantwoordelijk voor het Europees bankentoezicht. Dat betekent dat we samen met andere Europese collega's toezicht houden op alle grootbanken in Nederland, zoals de Rabobank, ABN Amro en ING. We doen dit op veel verschillende gebieden, zoals financiële risico's en niet-financiële risico's. Ik ben verantwoordelijk voor de niet-financiële risico's. Denk bijvoorbeeld aan de cultuur binnen een organisatie, frauderisico, en zaken die je niet in cijfers kunt uitdrukken. Maar ook de IT-kant, zodat de bank altijd beschikbaar is voor betalingen en als je geld uit de muur wilt halen."
Marijn [00:03:31]: "Oké, interessant. Jullie weten alles over het Europees bankentoezicht, oftewel het SSM (Single Supervisory Mechanism). Kun je kort vertellen wat het precies is en waarom het belangrijk is dat het er is?"
Karlijn [00:03:46]: "Binnen de bankenunie is het SSM, zoals je al zei, het samenwerkingsverband dat prudentieel toezicht houdt op de banken binnen de Europese Unie. In dit toezichtstelsel trekt de ECB samen op met de nationale toezichthouders van de lidstaten, ook wel de NCA's (National Competent Authorities) genoemd. Het doel van het SSM is om effectief en consistent bankentoezicht uit te voeren dat bijdraagt aan een stabiel en veilig bankensysteem."
Marijn [00:04:31]: "Ja, oké. En jij, Benjamin, kun jij ook proberen uit te leggen wat het is en waarom het belangrijk is?"
Benjamin [00:04:41]: "Het is belangrijk omdat in 2008 veel landen financieel moesten ingrijpen om een ineenstorting van het financiële stelsel te voorkomen. Denk bij Nederland aan ABN Amro en ING. De gevolgen voor de begroting en de belastingbetaler waren echt heel groot. Om dit te voorkomen werd het Europees bankentoezicht opgericht. Sinds de invoering daarvan wordt in Nederland het toezicht op significante banken door de ECB uitgevoerd in samenwerking met DNB."
Marijn [00:05:10]: "Dus, de Europese Centrale Bank is verantwoordelijk in samenwerking met De Nederlandsche Bank?"
Benjamin [00:05:16]: "Ja, dat is het Europees bankentoezicht."
Marijn [00:05:18]: "Oké, nou, dat vind ik dus wel helder. Dus, 't is uh... gewoon helemaal misgegaan in 2008. Bankencrisis. Toen was het van, uh, 'jongens, we moeten dit anders gaan doen.' We moeten nu iets in het leven roepen om dit te voorkomen. Ja, en dat is eigenlijk dat uh Europese bankentoezicht geworden."
Benjamin [00:05:33]: "Ja, ja, het moest grensoverschrijdend zijn."
Karlijn [00:05:35]: "Ja, precies. Dus eigenlijk alle nationale toezichthouders, uh, van alle Europese landen met de ECB als supranationale toezichthouder erboven."
Marijn [00:05:46]: "Ja, precies. De Europese Centrale Bank, zeg ik er nog maar even bij. Oké. Uh, nou, dit vond ik wel helder. Nou, ik kom meteen bij de volgende vraag. Want wat zijn de voordelen van Europees geregeld bankentoezicht?"
Benjamin [00:05:58]: "Nou ja, met name standaardisatie natuurlijk. Uhm. En... ja, 't is ook effectiever omdat je, voorheen was 't meer op nationaal niveau dus spraken we bijvoorbeeld onze collega in België minder. Maar nu zitten we dagelijks in één team, we spreken elkaar op dagelijkse basis, weten precies wat er in België gebeurt, wat er in Duitsland gebeurt. Dus ook de informatievoorziening is veel beter. Maar ook de toezichtaanpak is toch wel aanzienlijk verbeterd. Omdat we... Nou ja, Frankfurt is in principe verantwoordelijk voor het eind toezicht en zij zetten ook de methodologie vast. Hoe we naar zo'n bank kijken, dus welke risico's meten en hoe we dat meten. En dat is nu eigenlijk hetzelfde voor alle Europese landen. Dus je krijgt een uniform beeld van alle banken, zeg maar. Dus je kan ze goed met elkaar vergelijken."
Marijn [00:06:38]: "Ah, wat goed. En ik weet niet of je dat zo kort kan vertellen hoor, maar wat zijn dan al die risico's die meegerekend worden en afgewogen?"
Benjamin [00:06:46]: "Ja, het is een hele lijst van risico's. Eigenlijk beginnen we altijd met het kredietrisico. Dus ik geef een lening uit aan iemand, en kan diegene het wel terugbetalen, natuurlijk. Zo simpel is het. Maar ook het marktrisico, dus de beleggingen van de bank, maar ook het renterisico. Hebben ze goed nagedacht over wat gebeurt als de rente stijgt? Wat gebeurt als de rente daalt? Uh, maar ook de governance. Dus hoe is het bestuur geregeld? Is de kwaliteit van het bestuur goed genoeg? De operationele risico's, lopen de processen goed? Wat gebeurt er... Nou ja, waar Karlijn ook mee bezig is, als er een bank wordt geteisterd door een orkaan of een aardbeving. Kunnen ze dan nog wel de bankdiensten aanbieden? Dus het is een heel breed scala van onderwerpen waar we naar kijken."
Marijn [00:07:24]: "Ja, precies. En welke landen doen er allemaal mee?"
Karlijn [00:07:27]: "Nou, in principe alle eurolanden. Die nemen in ieder geval automatisch deel. Alle landen uit het eurogebied. En andere EU-landen die dan nog niet de euro als munteenheid hebben, kunnen ervoor kiezen om deel te nemen. Dus dan moet je denken aan bijvoorbeeld Bulgarije. Die heeft nu niet de euro, maar heeft wel een samenwerkingsverdrag getekend zodat zij daar wel onder vallen."
Marijn [00:07:51]: "Rubriek de datum’’ 4 november 2014. Wat gebeurde er op die datum?"
Karlijn [00:08:06]: "Nou bijzijn is meemaken. Jij was erbij."
Benjamin [00:08:08]: "Ik weet het nog goed. Ja, het was een koude novemberavond inderdaad. En toen werd het SSM opgericht. Dat bestaat nu bijna tien jaar. We zaten in een grote zaal, het licht ging uit en er was vuurwerk. Er werd een hele show van gemaakt met tromgeroffel en live verbindingen van alle Europese steden. Het was bijzonder, maar het was inderdaad de oprichting van het SSM. Dus sindsdien zijn we onderdeel van het SSM."
Marijn [00:08:37]: "Ik ben toch heel even benieuwd, want we gaan het op zich niet over de actualiteit hebben, maar heel toevallig, en dat gebeurt wel eens, is er net een bank omgevallen in Zwitserland. In Californië is een bank omgevallen. Het is waarschijnlijk ook al niet meer actueel als dit uitgezonden wordt. Maar ik ben toch gewoon heel even benieuwd. Misschien kunnen we het gewoon wel iets breder trekken. Stel, als er zo'n bank omvalt, wat is er dan misgegaan? En wat voorkomen jullie doordat jullie bestaan? Snap je wat ik bedoel? Ja."
Karlijn [00:09:05]: "Ja, nou, een oorzaak zou kunnen zijn dat de betreffende bank te weinig buffers heeft aangehouden, zodat ze niet in staat zijn een klap op te vangen."
Benjamin [00:09:15]: "Ja, dus bijvoorbeeld wat we in Amerika zagen, en dat is ook al bekend, is dat ze niet goed hadden nagedacht over wat de rente zou kunnen doen. Ze gingen bijvoorbeeld uit van het idee dat de rente laag zou blijven. Maar op een gegeven moment ging die weer omhoog en toen kwamen ze eigenlijk in de problemen. Dus het is vrij simpel."
Benjamin [00:09:32]: "En dan niet genoeg buffers aanhouden om die verliezen op te vangen en dan kom je in de problemen."
Karlijn [00:09:36]: "Ja, en wat bijvoorbeeld iets is, is wat het SSM ook toezichttools heeft."
Marijn [00:09:41]: "Kun je die afkorting uitspreken?"
Karlijn [00:09:43]: "Het Single Supervisory Mechanism, ofwel het toezichtmechanisme, dat systeem van Europees toezicht. Wat wij bijvoorbeeld ook doen, is stresstests bij banken uitvoeren. Dus dan bekijken we een bank onder bepaalde stressomstandigheden. Wat zou dat dan betekenen? Bijvoorbeeld bij die Amerikaanse bank, meen ik dat dat al een tijdje niet meer was gebeurd. Dus eigenlijk wordt er dan gekeken, zoals Benjamin net zei, naar de invloed van een hoge of lage rente. En hoe kun je daar dan mee omgaan? Hoe kun je daarop voorsorteren? En als je dan zo'n stresstest doet, dan weet je dat een beetje, dan leer je daar eigenlijk van. Dan kun je je bank daarop inrichten en in zo'n crisissituatie daarop anticiperen."
Marijn [00:10:27]: "Ja, maar dit zijn dus wel degelijk onderwerpen waar jullie je ook mee bezighouden."
Benjamin [00:10:31]: ‘’Ja, dagelijks. Dagelijks eigenlijk.’’
Marijn [00:10:33]: ‘’Dit is echt wat jullie doen: voorkomen dat dat… ‘’
Benjamin [00:10:35]: ‘’Ja en als wij zien dat het niet goed is geregeld, dan grijpen wij in als toezichthouder, zeg maar. Dan komt er een brief en dan moeten ze dat verbeteren.’’
Marijn [00:10:42]: ‘’ Heb je daar een voorbeeld van?’’
Benjamin [00:10:43]: ‘’Nou ja, het renterisico, wat ik net al zei. Dat is, als wij denken, nou ja, jullie hebben niet goed nagedacht over wat er gebeurt als de rente weer omhoog gaat. Denk daar over na, en bedenk welke beleidsstukken of welk beleid – zeg je dat in 't Nederlands, uh, 'policies' – je zou invoeren, zeg maar, om zo'n risico te mitigeren, zoals dat heet. Maar ja, het kan op allerlei onderwerpen zijn.’’
Marijn [00:11:04]: ‘’Ja, precies. Heb je nog een onderwerp voor mij? Want ik vind dit een goed voorbeeld, hoor, maar misschien heb je er gewoon nog één; dat vind ik leuk.’’
Benjamin [00:11:09]:’’ Ja, het gaat over de samenstelling van de raad van bestuur bijvoorbeeld, dat we daarnaar kijken, of dat we zorgen hebben over de strategie. Het kan over de liquiditeit gaan. Dus hebben ze genoeg geld in kas? Waar halen ze hun geld vandaan? Zijn het alleen bijvoorbeeld spaarders of zijn het ook institutionele beleggers, zoals grote pensioenfondsen? Is daar een goede mix? Hebben ze goed nagedacht over de risico's? Alles komt neer op het goed managen van je risico's. Vanuit die gedachte gaan we daarnaar kijken.’’
Karlijn [00:11:42]: ‘’Een voorbeeld wat ook wel tot de verbeelding kan spreken is: we leven nu in een tijd waarin er steeds meer wordt gedigitaliseerd. En een bank die biedt ook steeds meer services aan, online en digitaal. Nou ja, daar wordt dan ook naar gekeken: van, lukt het de bank en krijgen ze het voor elkaar? Maar niet alleen vanuit het oogpunt "we willen dat de consument digitaal die bankdiensten kan afnemen", maar ook van "als jij dat als bank misschien niet georganiseerd krijgt, hoe houdbaar ben jij dan nog als bank?" We zien nu ook niemand meer met bankboekjes fysiek door de stad…’’
Marijn [00:12:18]:’’ Giroafschriften, warme herinneringen.’’
Karlijn [00:12:20]: ‘’… daar wordt eigenlijk ook gechallenged op het bedrijfsmodel van een bank. En is dat duurzaam in de toekomst?’’
Marijn [00:12:27]: ’’ Ja. En kom je wel eens een bank tegen dat je denkt van: "Jongens, die giroafschriften, dat kan gewoon niet meer?"
Benjamin [00:12:33]:’’ Af en toe. Ja, je weet het niet, inderdaad. Niet bij de banken waar ik naar kijk, maar ik kan me voorstellen dat dat eventueel zou kunnen.’’
Marijn [00:12:38]:’’ Ja, oké, grappig. Nee, ik wist niet dat het nog bestond. Even kijken hoor.’’
Benjamin [00:12:42]:’’ Ik heb ze niet gezien , moet ik zeggen.’’
Marijn [00:12:43]:’’ Nee, oké. Maar goed, kan het dan ook te maken hebben met of die bank gedigitaliseerd is, heeft allerlei online diensten, maar is het ook veilig, bijvoorbeeld? Of…’’
Benjamin [00:12:53]:’’ Ook daar wordt naar gekeken. Dus, is de cybersecurity van een bank op orde? Inderdaad. Maar goed, er zijn ook heel veel andere mensen bij DNB bij betrokken. Dus niet alleen het toezicht natuurlijk, want dat is natuurlijk een van de allerbelangrijkste dingen die er zijn. Maar dat klopt, dat is ook een onderdeel van het toezicht.’’
Karlijn [00:13:07]:’’ In de praktijk ziet dat er dus uit, zoals Benjamin beschreef, met name via de Joint Supervisory Teams, ofwel de gemeenschappelijke toezichtteams, bijvoorbeeld. Je moet je voorstellen dat het toezicht op een bank als ING bijvoorbeeld wordt gedaan vanuit de DNB, vanuit de Nederlandsche Bank, een gedeelte van het team dus van de nationale toezichthouder en dus vanuit een team bij de ECB. En zij werken op dagelijkse basis.’’
Marijn [00:13:38]:’’ Dat is de Europese Centrale Bank, hè?’’
Karlijn [00:13:40]:’’ De Europese Centrale Bank, en die werken op dagelijkse basis samen aan het toezicht op zo'n ING-bank.’’
Marijn [00:13:46]:’’ Oké. En hoe gaat dat dan in de praktijk, die samenwerking? Zitten jullie de hele tijd met elkaar in een Teams-vergadering? Of hoe moet ik dat zien?’’
Benjamin [00:13:56]: ’’ Er wordt heel veel vergaderd. Het is ook een stukje politiek waar je mee te maken hebt, natuurlijk, want je moet met andere landen afstemmen. De acties die je gaat doen, je kijkt niet alleen vanuit Nederland maar vanuit Europa. Dus je moet je Belgische en je Duitse collega's daarin meenemen. En we gaan ook veel naar Frankfurt om te vergaderen. Het is wel zo dat het vanuit Frankfurt wordt aangestuurd, en DNB is daar onderdeel van.’’
Marijn [00:14:18] :’’Stel je voor dat ik gewoon Europeaan ben, ik heb een hele bak geld. Dat staat ergens op mijn bank. Hoe helpt jullie werk dan mij als mens? Als consument?’’
Karlijn [00:14:29]:’’ Ja, het toezicht op banken is bedoeld om te zorgen dat een bank goed en veilig kan functioneren en dat ook het bestuur goed is en dat ze naar alle risico's kijken. Om te voorkomen dat een bank dus in problemen komt en mogelijkerwijs een consument zijn of haar spaargeld niet kan, uh, terugbetalen.’’
Marijn [00:14:52]:’’ Kunnen er vanuit het SSM maatregelen worden genomen? Als grote banken zich niet aan de regels houden.’’
Benjamin [00:15:00]:’’ Ja, dan kunnen heel veel maatregelen worden opgelegd.’’
Marijn [00:15:02]:’’ En natuurlijk vind ik het leuk om te weten wat voor maatregelen dat zijn.’’
Benjamin [00:15:06]: ‘’Nou ja, we kunnen banken vragen om extra kapitaal aan te houden, dus extra buffers. Dat is één. Maar we kunnen ook heel specifiek op één onderdeel verandering eisen, en dat kan met betrekking tot de governance zijn. Dus hoe een bank wordt aangestuurd.’’
Marijn [00:15:19]:’’ Maar zeg je, die bestuurder, die vinden wij..’’.
Benjamin [00:15:24]: ‘’Het is meer het algehele systeem dat daarachter zit. Dat er bijvoorbeeld van de raad van bestuur bepaalde onderdelen niet goed worden aangestuurd en dat daar verbetering nodig is. Dat kunnen wij wel eisen van de bank, zeg maar. Maar dat kan ook op het kredietrisico. Dus vinden wij dat een bank te veel risico neemt met het uitlenen van hun geld? Hebben ze allerlei bijzondere leningen aan mensen in andere landen waarvan je denkt: nou, misschien kun je daar beter geen geld aan lenen.’’
Marijn [00:15:48]:’’ En wat waren dan eigenlijk in de Europese markt de grootste verschillen? Wat was voor jullie het lastigst om soort van samen regelgeving voor te bedenken?’’
Benjamin [00:15:56]:’’ Nederlanders zijn voorzichtige mensen en wij hebben heel lang onze rente vastgezet. Ik denk dat heel veel mensen hun hypotheek minimaal 10 jaar een vaste looptijd hebben voor hun rente. En in andere landen doen ze dat anders; die bekijken van maand tot maand of jaar tot jaar wat de rente is, en gaan daarmee om, zeg maar. Ja, en die verschillende aanpakken zie je wel binnen Europa. Maar dat is meer cultuur gedreven dan dat het door de regeltjes is gedreven, dat is wel mijn persoonlijke mening. Maar goed, dat vereist wel een andere aanpak, want als iedere maand de rente kan veranderen van al jouw klanten, dan kunnen ze ook sneller in de problemen komen als de rente stijgt. In Nederland duurt dat ongeveer tien jaar voordat dat gebeurt.’’
Marijn [00:16:38]:’’ Voordat mensen dan in de problemen komen. Oh, wat interessant. Dat is dan echt ook een cultuurverschil. En hoe wordt er dan mee omgegaan? Of hebben jullie dan ingegrepen van: hee, houd er dan rekening mee dat mensen dus sneller misschien hun hypotheek niet meer kunnen betalen als die rente ineens stijgt?’’
Benjamin [00:16:51]:’’ We zeggen nooit "het is goed of fout", maar als je iets doet, moet je het op een goede manier doen. Dus als je veel klanten hebt waarbij de rente eigenlijk los staat, dan moet je goed bedenken: wat als de rente stijgt of daalt? Ben je dan voorbereid op de situatie waarin mensen misschien niet terug kunnen betalen of gaan herfinancieren? En daar moet de bank dan zelf over nadenken en dat goed doen. En dat is het punt waar wij instappen.’’
Marijn [00:17:15]:’’Ja, precies. Jullie kijken naar: wat is het beleid?’’
Benjamin [00:17:17]: ‘’Ja.’’
Marijn [00:17:18]: ‘’Met in het achterhoofd het systeem dat jullie hanteren. En vinden wij dat veilig?’’
Benjamin [00:17:23]:’’ Ja, vinden wij dat een goed idee.’’
Marijn [00:17:27]: ‘’Jullie kunnen dus dingen aanstippen waarvan je denkt van "hè, dit vinden wij geen goed idee". En kunnen jullie dan ook een soort straf uitdelen?’’
Benjamin [00:17:38]:’’ Ja, in principe wel, natuurlijk. Kijk, als wij vragen om een bank een extra buffer aan te laten houden, zijn ze natuurlijk per definitie niet zo blij mee, want een buffer aanhouden kost ook geld voor de banken. Maar in het ergste geval kunnen we ook boetes opleggen.’’
Marijn [00:17:50]: ‘’Oh, dat kunnen jullie ook?’’
Karlijn [00:17:52]:’’ Ja, met als ultimatum, denk ik, het intrekken van een vergunning. Want dan ben je gewoon out of business.’’
Marijn [00:17:56]:’’ Wow. Oh ja, ja. Oh, dus jullie zijn echt super machtig eigenlijk?’’
Karlijn [00:18:00]:’’ Het komt niet heel vaak voor. Ja.’’
Marijn [00:18:03]:’’ Ja, je bent... Als dat gebeurt dan is er natuurlijk al iets echt heel erg mis gegaan. Als je dat moet doen.’’
Benjamin [00:18:08]:’’ Dan moeten we ook goed naar onszelf kijken, denk ik.’’
Marijn [00:18:11]:’’ Dan had je ook eerder aan de bel moeten trekken.’’
Karlijn [00:18:13]:’’ Het is natuurlijk altijd een escalatieladder; hopelijk signaleer je het probleem ook vroegtijdig. Ja, waar je het dan over hebt? Dus het is niet van "oh, we hebben nu even hup, deze zware straf voor jullie bedacht". Dat gaat, als het goed is, wel geleidelijk en hopelijk wordt er dus ook naar gehandeld. En dat is ook wel een beetje de convening power, denk ik, van de centrale banken.’’
Benjamin [00:18:39]:’’ Ja, want het toezicht is één pilaar van het toezicht, maar ook het afwikkelen van banken die failliet zijn gegaan. Dat is ook een nieuw pilaar binnen de Europese Bank met het Single Resolution Mechanism. Die zorgt ervoor dat als een bank failliet gaat – waarvan de vergunning is ingetrokken – er een nette afwikkeling plaatsvindt.’’
Benjamin [00:18:56]: ’’Van het faillissement en zorgt dat inderdaad de klanten hun geld terugkrijgen en de schuldhouders worden betaald. Dat is ook een verschil ten opzichte van 2008.’’
Marijn [00:19:04]:’’ Toen bestond dat helemaal niet?’’
Benjamin [00:19:05]:’’ Nee, dat bestond helemaal niet, dus we wisten echt niet zo goed wat we ermee aan moesten als een bank failliet ging. Hoe gaan we dat netjes afwikkelen? Want dat is natuurlijk heel lastig. Dat is enorm complex. En nu bestaat dat wel, dus dat is ook onderdeel van de Europese bankenunie zoals dat heet.’’
Marijn [00:19:20]: ‘’Je zei: "Het gebeurt niet heel vaak dat we enorm zware straffen opleggen." Maar er zijn natuurlijk wel voorbeelden.’’
Karlijn [00:19:26]: ’’ Nou, vaak binnen de toezicht tools. Kijk naar de joint supervisory teams. Dat is natuurlijk eigenlijk al een heel groot instrument waarmee ze bijvoorbeeld een deep dive kunnen doen; dat ze op een bepaald onderwerp meer informatie gaan vergaren. Maar er kunnen ook thematische onderzoeken worden gedaan die dan veel meer op een horizontaal niveau worden uitgevoerd. Dus dat er dan naar een bepaald risico wordt gekeken bij meerdere banken. Dan heb je ook de mogelijkheid om wat te vergelijken. Waar je dan misschien denkt: "Is dit problematisch bij deze bank?" En je kunt dat dan bij meerdere banken tegelijk bekijken en dan zie je: "Nou, dan valt het eigenlijk wel mee." Ook best practices natuurlijk, is iets wat je door het SSM mee krijgt. Je kunt zien hoe bepaalde banken dat doen, dus je kunt ook veel meenemen in het gesprek met zo'n bank.’’
Benjamin [00:20:14]:’’ Ja. Ja, ik denk dat 90% of 95% van al ons werk het gesprek met de bank is. Je komt er samen wel uit. En die 5% zijn dan echt de zware maatregelen, zoals jij schetste. ‘’
Marijn [00:20:27]: ‘’Ja.’’
Marijn [00:20:31]:’’ Dat geeft wel een bepaalde zwaarte aan hoe er naar jullie geluisterd wordt, neem ik aan.’’
Benjamin [00:20:38]: ‘’Als het goed is, wel.’’
Marijn [00:20:39]: ‘’ Ja, precies.’’
Benjamin [00:20:40]: ‘’ We doen ons best. ‘’
Karlijn [00:20:40]: ‘’ Ja.’’
Marijn [00:20:42]: ‘’Rubriek DNB Dilemma.’’ Wat staat in jullie werk voorop? Puntje puntje: A. Het nationaal of B. Het Europees belang?’’
Benjamin [00:20:57]: ‘’Het hangt van het onderwerp af. Soms heb je een nationaal belang dat je nastreeft en soms een Europees belang. Soms valt dat samen en soms niet.’’
Benjamin [00:21:07]: ‘’Wat kies je dan als het niet samenvalt?’’
Benjamin [00:21:09]: ‘’Dan wordt het onderhandeld in Frankfurt en dan is het een onderhandeling. Dus soms win je, soms verlies je natuurlijk. Dat is met alle zaken die binnen Europa worden besloten.’’
Marijn [00:21:17]: ‘’Ja.’’
Benjamin [00:21:18]: ‘’En dit is geen uitzondering daarop. Soms krijg je je zin en soms niet.’’
Marijn [00:21:23]: ‘’En voelen jullie je nou meer Europeaan of Nederlander?’’
Benjamin [00:21:25]: ‘’Ik voel me echt Europeaan.’’
Marijn [00:21:27]: ‘’Ja.’’
Karlijn [00:21:28]: ‘’Ja Ik wel. Ja.’’
Marijn [00:21:29]: ‘’Mooi zeg.’’
Benjamin [00:21:32]: ‘’Ja, we moeten het samen oplossen. En ik denk dat dat één ding wel duidelijk is geworden: sinds de crisis is wel duidelijk dat we er zonder een samenhangend Europa niet gaan komen, denk ik. Nederland zelf is toch echt te klein.’’
Marijn [00:21:43]: ‘’Heeft het Single Supervisory Mechanism sinds de invoering ervan ernstige dingen voorkomen, zoals het omvallen van een bank? En zo ja, hoe is dat gegaan?’’
Benjamin [00:21:59]: ‘’Heel veel banken in Europa hadden heel veel probleemleningen op hun bank staan. Dat betekent dat mensen het niet konden terugbetalen. Maar ja, de bank had nog wel steeds die lening, dus wat moesten ze daarmee? Daar heeft de ECB duidelijke guidance voor uitgeschreven, dus richtlijnen opgesteld over hoe banken ermee om moeten gaan, met duidelijke targets om het aantal probleemleningen naar beneden te brengen. En dat effect heb je echt heel sterk teruggezien de afgelopen jaren; die non-performing loans, dus die niet-presterende leningen, zijn teruggelopen. Dus dat zie je wel degelijk. En hoe minder slechte leningen banken hebben, hoe beter dat is.’’
Marijn [00:22:37]: ‘’Ja, ja, en hoe is dat dan gebeurd? Of weet je dat niet?’’
Benjamin [00:22:41]: ‘’Hoe de probleemleningen zijn teruggedrongen? Nou, we zijn strenger geweest, dus we hebben gezegd: "laat ons maar zien hoe je het gaat aanpakken." Dus de banken komen dan met een plan en wij houden de banken aan hun plan, zo simpel is het. Dat gebeurde eerst niet, maar we hebben ook bijvoorbeeld banken voorgesteld dat ze andere oplossingen moesten vinden, dus een deel van de probleemlening verkopen aan bijvoorbeeld een derde partij, zodat zij er geen last meer van hadden. Dus er zijn allerlei variaties geweest, inderdaad.’’
Marijn [00:23:07]: ‘’Er zijn partijen die problematische leningen graag over kopen?’’
Benjamin [00:23:12]: ‘’Ja, het voordeel van een lening die niet zo lekker loopt, is dat je vaak extra rente gaat betalen.’’
Benjamin [00:23:16]: ‘’Oh ja, omdat die zo lang uitgesmeerd terugbetaald moet worden.’’
Benjamin [00:23:19]: ‘’Ja, en ook omdat ze extra risico vormen. En voor sommige partijen is dat juist extra interessant; die willen dat risico wel nemen en kopen dat dan.’’
Karlijn [00:23:26]: ‘’En misschien ook iets wat in SSM-verband dan gebeurt, is dat er altijd prioriteiten worden uitgezet voor de komende drie jaar. En nou ja, kijk, een non-performing loan, dat is dus een lening die niet terugbetaald gaat worden, wat dus een groot risico is voor de bank. En dan kun je zeggen: daar kun je natuurlijk ook op een eerder moment naar kijken. Namelijk op het moment dat je je lening gaat uitzetten bij een consument en nou ja, dat kan dan ook binnen het SSM een prioriteit worden van "nou ja, we gaan nu beter kijken naar loan origination," zoals ze dat dan noemen.’’
Marijn [00:24:07]: ‘’De voorwaarden om een lening te krijgen.’’
Karlijn [00:24:10]: ‘’Voordat je een lening verstrekt: "Is dit een geschikte kandidaat?"
Marijn [00:24:14]: ‘’Ja, precies, gewoon aan de voorkant.’’
Karlijn [00:24:16]: ’’Ja, in het kader van "voorkomen is beter dan genezen".
Benjamin [00:24:21]: ‘’Een ander voorbeeld is de datakwaliteit die niet goed was bij heel veel banken. En dat zagen we als een soort van root cause.’’
Marijn [00:24:30]: ‘’Worteloorzaak.’’
Benjamin [00:24:32]: ‘’Ja, ‘’worteloorzaak’’, als bron van al het kwaad. Ja, dat kwam terug in dat ze bijvoorbeeld de risico's niet goed konden inschatten, omdat ze geen goede data hadden. En dat ze leningen verstrekten waarvan ze dachten "nou, het kan net, het kan net niet", omdat ze de goede data niet hadden. Dus daar hebben we ook ingegrepen en daar zie je echt wel verbeteringen terugkomen.’’
Karlijn [00:24:52]: ‘’Ja, en misschien is dit ook nog wel een antwoord op je eerdere vraag van: "Wat heb ik als consument aan het SSM?" Maar ook dat voorbeeld net van de loan origination. Kijk, dat is natuurlijk voor de bank prettig om niet iets uit te lenen aan iemand die later niet in staat blijkt om het terug te betalen. Maar je wil natuurlijk als consument ook niet een lening die je niet terug kan betalen.’’
Marijn [00:25:14]: ‘’Ja. Dit is natuurlijk ook, uh, om mensen een inkijkje te geven hoe het is om te werken bij jullie baan, jullie positie. Hoe is het om je dagelijks met dit onderwerp bezig te houden?’’
Karlijn [00:25:28]: ‘’Ik vind het heel erg leuk, want ik zit er al best een tijd en ik ben ook niet van plan om op korte termijn weg te gaan.’’
Marijn [00:25:34]: ‘’En wat maakt het zo leuk voor jou?’’
Karlijn [00:25:36]: ‘’Nou, ik vind dat hele internationale aspect bijzonder leuk aan het werk.’’
Marijn [00:25:43]: ‘’Moet je ook veel reizen?’’
Karlijn [00:25:45]: ‘’Ook wel.’’
Marijn [00:25:45]: ‘’En altijd naar België of Duitsland?’’
Karlijn [00:25:48]: ‘’Nou, wel veel naar Frankfurt, denk ik, voor veel collega's. Maar je hebt vaak op bepaalde onderwerpen van soort van werkgroepen en in dat verband kun je elkaar ook wel treffen bij andere centrale banken, bijvoorbeeld bij Banca d'Italia, Banco de España, Bank of England. Dat zijn allemaal plekken waar ik wel eens ben geweest voor werk.’’
Marijn [00:26:16]: ‘’Leuk! En wat vind jij eigenlijk van je dagelijks werk?’’
Benjamin [00:26:20]: ‘’Het is heel afwisselend. Elke dag is eigenlijk anders. Je weet nooit wat er gaat gebeuren. Dat maakt het heel leuk. Het is heel dynamisch en er zijn heel veel grote vraagstukken waar je met heel veel collega's binnen Europa een oplossing voor moet vinden. Dus je bent niet alleen inhoudelijk bezig om de oplossing te vinden, maar je bent ook vooral met andere mensen uit andere landen bezig om tot een gezamenlijke oplossing te komen. En dat onderdeel is bijna net zo belangrijk als de oplossing zelf. Je ontmoet heel veel verschillende mensen en, zoals Karlijn net zei, je gaat naar Frankfurt, je gaat naar Brussel, je gaat naar Madrid. Ja, dat is gewoon heel leuk. Omdat, uh, zoveel mensen uit zo verschillende landen komen en toch heb je allemaal één doel. En dat maakt het wel bijzonder. Het zijn allemaal dezelfde soort mensen in andere Europese landen, maar ze werken allemaal voor een centrale bank aan bankentoezicht. Iedereen neemt zijn eigen culturele bagage mee, maar toch staan alle neuzen dezelfde kant op. Dat is wel bijzonder, vind ik.’’
Marijn [00:27:06]: ‘’En ik vond dat ook heel grappig dat je zei dat Nederlanders zo behoudend zijn, als het gaat om zo'n hele lange rentevaste periode.’’
Benjamin [00:27:13]: ‘’Ja, we zijn ook oververzekerd, bijvoorbeeld, met veel meer verzekeringen vaak dan we nodig hebben.’’
Marijn [00:27:17]: ‘’Nou, doe heel even een piepklein boekje open, want dan weet ik meteen wat ik straks allemaal op ga zeggen.’’
Benjamin [00:27:21]: ‘’Ja, nee, ja, dat, uh, dat schijnt zo te zijn, inderdaad. We houden erg van... Zo is Nederland. Ja, ja, we zijn iets risicoaverser, zoals dat heet. We houden wel van risico's, maar, uh. DNB is een hele leuke plek om te werken, ook omdat je alle kanten op kan binnen DNB. Dus ik zit nu in Europees bankentoezicht, maar ik kom oorspronkelijk van de zorgverzekeraars vandaan. Daarna heb ik vier jaar in Frankfurt voor de ECB gewerkt. En er is heel veel uitwisseling met andere centrale banken. DNB ziet eruit zoals jij wil, maak je eigen DNB, zeg ik altijd.’’
Marijn [00:27:54]: ‘’Ok. Nou, dat klinkt wel als een leuk LEGO-pakket, al die mogelijkheden. Welke doorgroeimogelijkheden hebben jullie als je binnen Europees bankentoezicht werkt?’’
Karlijn [00:28:09]: ‘’Het is een beetje welke richting je op wilt. Benjamin heeft al een tijd in Frankfurt gezeten bij de ECB. Ik denk dat dat ook echt wel een leuke ervaring kan zijn, in het buitenland of via die werkgroepen. Er zijn detacheringsmogelijkheden. Wil je je verder ontwikkelen op een bepaald expertisegebied of tot een bepaalde expert op een onderwerp? Of wil je leidinggevende worden of een soortgelijke rol? Dan kun je eigenlijk ook alle kanten op, het is maar net, uh, ja, wat jou past, zal ik maar zeggen.’’
Marijn [00:28:42]: ‘’Ja, precies. Nou, ik heb ook nog een vraag van een luisteraar vandaag en, uh, die is deze keer van René. René wil weten: "Als door het Single Supervisory Mechanism grote banken onder het toezicht van de ECB, de Europese Centrale Bank, zijn komen te staan, wat valt er dan eigenlijk nog te doen voor DNB in het bankentoezicht?"
Karlijn [00:29:04]: ‘’Nou, DNB houdt toezicht op de middelgrote en kleine banken, daar is sowieso heel veel te doen voor DNB. En we hebben natuurlijk ook nog de economische adviestak, resolutieautoriteit zijn we ook. Dus er is echt een hoop te doen, zeker weten.’’
Marijn [00:29:28]: ‘’Heb je nog een aanvulling, Benjamin?’’
Benjamin [00:29:30]: ‘’Nou, het bankentoezicht is natuurlijk niet minder geworden. Het is vooral meer geworden. Dus er zijn ook gewoon meer mensen nodig. De mensen in Frankfurt alleen zouden dat niet kunnen, dus hebben ze DNB heel hard nodig om het Europees bankentoezicht uit te voeren.’’
Marijn [00:29:44]: ‘’Dank je wel, Karlijn, en dank je wel, Benjamin. Dit was een aflevering van DNB Talks. Heb jij ook een vraag over het werk van DNB? Stel hem via dnbtalks@dnb.nl en wie weet beantwoorden wij je vraag in de volgende aflevering.’